ტომი მეოთხე

წიგნი მოწონებულია და რეკომენდებულია გამოსაქვეყნებლად საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს მიერ.

Table Of Contents: შესავალი; §1.წყაროები და ლიტერატურა ქართულ და ევროპულ ენებზე (მ დუმბაძე, ვ. გუჩუა, ბ. გიორგაძე); §2. წყაროები და ლიტერატურა სომხურ, სპარსულ და თურქულ ენებზე; ა) სომხური წყაროები და ლიტერატურა (გ. მაისურაძე); ბ) სპარსული წყაროები და ლიტერატურა (კ. ტაბატაძე); გ) ოსმალური წყაროები და ლიტერატურა (ნ. შენგელია); თავი პირველი. ქართველი ხალხის ბრძოლა დამოუკიდებლობისა და პოლიტიკური მთლიანობის აღდგენისათვის XVI საუკუნეში; § 1. საქართველოს პოლიტიკური ვითარება XV-XVI სს. მიჯნაზე (ვ.გუჩუა); § 2. ბრძოლა ქვეყნის მთლიანობის აღდგენისათვის და აგრესორთა წინააღმდეგ XVI ს. I ნახევარში ( ვ.გუჩუა); § 3. საქართველო XVI საუკუნის 50 – 70-იან წლებში ( ვ.გუჩუა); § 4. საქართველო XVI საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში. სამცხე-საათაბაგოს მიტაცება ოსმალეთის მიერ (ვ.გუჩუა, მ. სვანიძე); ა)ირან- ოსმალეთის მეორე ომის დაწყება. ქართლის ბრძოლა ოსმალების წინააღმდეგ სიმონ I-ის მეთაურობით. სამცხე-საათაბაგოს დაპყრობა (ვ. გუჩუა, ნ. სვანიძე); ბ)სიმონ I-ის ბრძოლა იმერეთის შემოერთებისათვის. კახეთის სამეფოს ურთიერთობა რუსეთთან. სიმონ I-ის მეფობის უკანასკნელი წლები (ვ. გუჩუა); გ) სამცხე-საათაბაგო XVI საუკუნის მიწურულში (მ. სვანიძე); თავი მეორე. საქართველოს ეკონომიური მდგომარეობა XVI – XVII საუკუნეებში (ვ. გუჩუა); § 1. ეკონომიური ცხოვრების ისტორიული პირობები და თავისებურებანი ცალკეულ პროვინციებში; § 2. საქართველოს სოფლის მეურნეობა XVI-XVII სს.; § 3. საქართველოს ქალაქები, ხელოსნობა და ვაჭრობა XVI-XVII საუკუნეებში; თავი მესამე. სოციალური ურთიერთობა და კლასობრივი ბრძოლა საქართველოში XVI-XVII სს.(გ.ჯამბურია); § 1. გლეხთა კლასი; § 2. ფეოდალთა კლასი; § 3. გლეხობის მდგომარეობის გაუარესება და კლასობრივი ბრძოლა; თავი მეოთხე. საქართველოს სამეფო-სამთავროების სახელმწიფოებრივი წყობილება XVI- XVII სს.; §1. საქართველოს პოლიტიკური რუკა XVI -XVII სს.; § 2. სახელმწიფოებრივი მმართველობის ორგანიზაცია; § 3. ცენტრალური მმართველობა; § 4. ადგილობრივი მმართველობა; თავი მეხუთე. ქართველი ხალხის ბრძოლა არსებობის შენარჩუნებისათვის XVII ს. პირველ მესამედში; § 1. ირან-ოსმალეთის ახალი ომი და ქართლ-კახეთის სამეფოები; § 2. ტაშისკარის ბრძოლა, გიორგი სააკაძე; § 3. შაჰ აბასის შემოსევები საქართველოში; § 4. ქართლ-კახეთის აჯანყება და მარაბდის ბრძოლა. ბაზალეთის ტრაგედია; § 5. ქართლ-კახეთის დროებითი გაერთიანება; § 6. დასავლეთი საქართველო XVII ს. პირველ მესამედში; § 7. სამცხე- საათაბაგო XVII ს. პირველ მესამედში; თავი მეექვსე. საქართველოს პოლიტიკური ვითარება XVII ს. 30-90-იანი წლებში; § 1. კომპრომისი ირანისა და ქართლის ურთიერთობაში. როსტომ-ხანი და თეიმურაზ მეფე; § 2, სახალხო აჯანყება კახეთში 1659 წ.; § 3 ფეოდალური შინაომები დასავლეთ საქართველოში 30-50 -იან წლებში; § 4. საქართველოს გაერთიანების ცდები. ფეოდალური ანარქია დასავლეთ საქართველოში (60 -90-იან წლები); თავი მეშვიდე. ქართული კულტურა XVI- XVII საუკუნეებში; § 1. განათლება. ხალხური სიტყვიერება; §. 2. მხატვრული ლიტერატურა; § 3. მეცნიერება; § 4. ხელოვნება; ა)ხუროთმოძღვრება. სახვითი ხელოვნება (ვ. ბერიძე); ბ)სახიობა(თვითმყოფადი სანახაობრივი კულტურა) XVI- XVII საუკუნეებში; თავი მერვე. აღმოსავლეთი საქართველო XVIII ს. პირველ ნახევარში; § 1. სამეურნეო ცხოვრების წინსვლა XVIII ს. პირველ მეოთხედში; § 2. სოციალური ურთიერთობის მოწესრიგების ცდები. კლასობრივი ბრძოლა XVIII ს. პირველ მეოთხედში; § 3. პოლიტიკური ვითარება XVIII ს. პირველ ოცეულში; § 4. ქართლის სამხედრო-პოლიტიკური კავშირი რუსეთთან XVIII ს. 20-იან წლებში; § 5. მდგომარეობის გართულება. აღმოსავლეთ კახეთის დაკარგვა; § 6. ოსური ახალშენები ქართლის მთიანეთში; § 7. ბრძოლა ოსმალო დამპყრობლების წინააღმდეგ; § 8. ბრძოლა ირანელ დამპყრობთა წინააღმდეგ; თავი მეცხრე.დასავლეთი და სამხრეთი საქართველო XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში; § 1. დასავლეთი საქართველო XVIII ს. პირველ ნახევარში; ა) საგარეო და საშინაო ვითარება XVIII ს. დასაწყისში. ოსმალთა ბატონობის დამძიმება. სამთავროები XVIII ს. პირველ ნახევარში. ოდიშის (სამეგრელოს) სამთავრო. გურიის სამთავრო. აფხაზეთის სამთავრო. სვანეთი. თურქეთთან ურთიერთობა. ურთიერთობა რუსეთთან (ქ. ჩხატარაიშვილი); ბ) დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-ეკონომიური მდგომარეობა XVIII ს. პირველ ნახევარში. (ქ. ჩხატარაიშვილი); გ) კლასობრივი ურთიერთობა (გ. სოსელია); დ) ეკლესია (ქ. ჩხატარაიშვილი); § 2. სამხრეთი საქართველო XVIII ს. პირველ ნახევარში; თავი მეათე. ქართული კულტურა XVIII ს. პირველ ნახევარში; § 1. განათლება და მეცნიერება; § 2. ლიტერატურა და ხელოვნება; თავი მეთერთმეტე. ეკონომიური და სოციალური ცხოვრების განვითარება აღმოსავლეთ საქართველოში XVIII ს. 40 – 80 -იან წლებში; § 1. ქართლ-კახეთის სახელმწიფოს საშინაო პოლიტიკა; ა) სახელმწიფოს საზღვრები და მოსახლეობა. “მყრელობა”. უკაცრიელი ადგილების დასახლება (ბ. აკოფაშვილი); ბ) “ბატონყმური რიგის” დაცვა. ბრძოლა სამეფო შემოსავლის გაზრდისა და ქვეყნის სამეურნეო განვითარებისათვის (მ. დუმბაძე); გ) სახელმწიფო მმართველოს ცდები (ო. სოსელია); § 2. გლეხურ და საბატონო მეურნეობათა განვითარება(გ. აკოფაშვილი); § 3. ვაჭრობის, მრეწველობისა და საქალაქო ცხოვრების განვითარება(გ. აკოფაშვილი); § 4. ცვლილებები საზოგადოებრივ ურთიერთობაში; ა) ცვლილებები გლეხთა კატეგორიებში (გ. აკოფაშვილი); ბ) თავისუფალ მიწისმფლობელ-მოლაშქრეთა ფენის წარმოქმნა (მ.დუმბაძე); გ) გლეხთა ბეგარა-გადასახადების ზრდა. გლეხთა კლასობრივი ბრძოლა(გ. აკოფაშვილი); თავი მეთორმეტე. დასასვლეთ საქართველოს სოციალურ-ეკონომიური მდგომარეობა XVIII ს. 40 — 80-იან წლებში (ო. სოსელია, ქ. ჩხატარაიშვილი); § 1. სამეურნეო-ეკონომიური მდგომარეობა; § 2. სოციალური ურთიერთობა; თავი მეცამეტე. ბრძოლა საქართველოს გაერთიანებისათვის XVIII ს. 40 – 80-იან წლებში; §1. ქართლ-კახეთის განთავისუფლება ირანის ბატონობისაგან (მ.დუმბაძე); § 2. ბრძოლა დამოუკიდებლობის განმტკიცებისათვის (მ.დუმბაძე); § 3. ქართლ-კახეთის საგარეო და საშინაო ვითარება XVIII ს. 60-იან წლებში (მ.დუმბაძე); § 4. დასავლეთ საქართველოს განთავისუფლება ოსმალეთის ბატონობისაგან ( ქ. ჩხატარაიშვილი); § 5. 1768-1774 წლების რუსეთ-თურქეთის ომი და საქართველო (გ. პაიჭაძე, ქ. ჩხატარაიშვილი); § 6. დასავლეთ საქართველო XVIII ს. 70 – 80-იან წლებში (ქ. ჩხატარაიშვილი); § 7. ქართლ-კახეთის სახელმწიფოს პოლიტიკური ვითარება 70-80-იანი წლების მიჯნაზე (მ.დუმბაძე); § 8. ქართლ-კახეთისა და რუსეთის ურთიერთობის განახლება 80- იანი წლების დასაწყისში. 1783 წ. ხელშეკრულება (გ. პაიჭაძე); თავი მეთოთხმეტე. ქართული სამეფოები დაქვეითების გზაზე; § 1. პოლიტიკურ წინააღმდეგობათა სახიფათო კვანძი (მ.დუმბაძე); § 2. საგარეო ორიენტაციის გადასინჯვა(მ.დუმბაძე); § 3. საქართველოს პოლიტიკური მთლიანობის აღდგენის ცდები (მ.დუმბაძე); § 4. კლასობრივი ბრძოლის გამწვავება (მ.დუმბაძე, ნ. ქორთუა); § 5. დასავლეთ საქართველო XVIII ს. 80-90 იან წლებში (ქ. ჩხატარაიშვილი); § 6. საქართველო-ირანის ურთიერთობის გამწვავება. ირანელთა შემოსევა 1795 წ. (მ.დუმბაძე, ზ. ცქიტიშვილი); § 7 ერეკლეს მეფობის უკანასკნელი წლები (მ.დუმბაძე); თავი მეთხუთმეტე. საქართველოს კულტურული ვითარება XVIIII ს. II ნახევარში; § 1. სწავლა-განათლება და მეცნიერება; § 2. მხატვრული ლიტერატურა; §3. ფილოსოფიური და პოლიტიკური აზრის განვითარება; § 4. ხელოვნება (ვ. ბერიძე, დ. ჯანელიძე); თავი მეთექვსმეტე. ქართლ-კახეთის სახელმწიფოს გაუქმება და რუსეთთან შეერთება (მ.დუმბაძე); § 1. მეფის რუსეთი და ქართლ-კახეთის სახელმწიფო XVIII ს. მიწურულში. 1801 წლის აქტი; § 2. რუსული მმართველობის დამყარება ქართლ-კახეთში; § 3. ბრძოლა ქართული სახელმწიფოს აღდგენისათვის; § 4. მთავარსარდალი ციციანოვი (ციციშვილი) საქართველოში; თავი მეჩვიდმეტე. იმერეთის სახელმწიფოს გაუქმება და ცარიზმის გაბატონების გაფართოება საქართველოში (მ.დუმბაძე); § 1. დასავლეთ საქართველოს შეერთება რუსეთთან; § 2. იმერეთის სამეფოს გაუქმება და გურია-აფხაზეთის სამთავროების მფარველობაში აყვანა; § 3. ცარიზმის ბატონობის განმტკიცება. საქართველოს ისტორიული მიწა-წყლის შემოერთება; თავი მეთვრამეტე. ბრძოლა ეროვნული და სოციალური თავისუფლებისათვის XIX ს. პირველ მესამედში; § 1. ცვლილებები ქვეყნის სოციალურ ცხოვრებაში; § 2. ცვლილებები ეკონომიურ ცხოვრებაში; § 3. ბრძოლა ცარიზმის ბატონობის წინააღმდეგ XIX საუკუნის პირველ ოცეულში; § 4. ბრძოლა დამოუკიდებლობის აღდგენისათვის 20-30-იანი წლების მიჯნაზე (მ. გოცაძე).
Date of Issue: 1974
Source: საქართველოს ისტორიის ნარკვევები : 8 ტომად / ტ. 4 : საქართველოს XVI საუკ. დასაწყისიდან XIX საუკ. 30-იან წლებამდე / ტომის რედ.: მ. დუმბაძე – , 1974 – 523 გვ.